Tarımsal atıkların fungal enzim üretiminde kullanılabilirliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİYOTEKNOLOJİ VE BİYOGÜVENLİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAFET BURAK ÖZEN

Danışman: AHMET ÇABUK, SERAP GEDİKLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Katı faz fermantasyonu (KFF) düşük serbest su içeriğine sahip katı substratlar üzerinde mikroorganizmaların geliştirilmesini esas alan çevre dostu ve ekonomik bir biyoteknolojik yöntemdir. Bu yaklaşım, özellikle tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin substrat olarak değerlendirilmesine olanak tanıması nedeniyle sürdürülebilir üretim stratejilerinde önemli bir yer tutmaktadır. SSF süreçlerinde yaygın olarak filamentöz mantarlar kullanılarak değerli enzimler, organik asitler ve biyolojik aktif bileşikler elde edilmektedir. Bu enzimler arasında yer alan lakkazlar (EC 1.10.3.2), lignin ve fenolik bileşiklerin oksidasyonunu katalize etme kapasiteleri sayesinde biyoenerji, kağıt ve tekstil endüstrisi, atıksu arıtımı ve gıda teknolojisi gibi birçok alanda dikkat çekmektedir. Katı faz fermantasyonu, hem düşük maliyetli substratların geri kazanımına olanak sağlaması hem de lakkaz verimini artırması açısından önemli bir avantaj sunmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, SSF'nin ölçeklenebilirliği ve lakkaz üretim verimliliğini artırmaya yönelik optimizasyon stratejileriyle, bu yöntemin endüstriyel uygulamalardaki potansiyelini giderek daha görünür kılmaktadır. Söz konusu çalışma kapsamında tarımsal kaynaklı buğday kepeği, mısır püskülü, yer fıstığı kabuğu ve kiraz sapı kullanılarak hazırlanan katı fazlarda Trametes versicolar ile lakkaz enzimi üretimi çalışılmıştır. En yüksek aktivite kiraz sapı kullanılarak yapılan çalışmada elde edilmiş olup daha sonra nemlendirme sıvısının lakkaz üretimine etkisi değerlendirilmiştir. Bu kapsamda saf su, bakır sülfat ve etanol nemlendirme sıvısı olarak katı faz ortamına ilave edilmiştir. Nemlendirme sıvısının belirlenmesinin ardından inkübasyon süresi optimizasyonu yapılarak en yüksek lakkaz enzimi üretim ortamı ve süresi belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde en yüksek lakkaz enzimi kiraz sapının substrat olarak kullanıldığı ve bakır sülfatın nemlendirme sıvısı olarak kullanıldığı durumda elde edilmiştir.