Görme engelli öğrencilerle çalışan özel eğitim öğretmenlerininmesleki yeterliliklerine ilişkin görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÖHRETNAZ AKBAŞ
Danışman: MİNE SÖNMEZ KARTAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın genel amacı özel eğitim öğretmenliği lisans programını bitirmiş özel eğitim öğretmenlerinin, görme engelli öğrencilerle çalışma sürecinde deneyimledikleri mesleki yeterlilik unsurlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesidir. Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır ve içerik analizi yaklaşımına göre analiz edilmiştir. Katılımcı-ların seçiminde amaçlı ölçüt örneklem yaklaşımı benimsenmiştir. Buna göre belirlenen koşulları sağlayan görme engellilerle çalışan özel eğitim öğretmenlerinin tamamı araş-tırma grubunu oluşturmaktadır. Bulgular: Verilerin analizi sonucunda 7 tema ve 19 alt tema elde edilmiştir. Özel eğitim öğretmenlerinin görme engellilerin eğitimi alanında çalışmayı tercih ediş sebepleri, lisans eğitiminde görme engellilerin eğitimi ile ilgili aldıkları ve almayı tercih edecekleri dersler, mesleki yeterlilikte görme engellilerin eğitimi alanında aldıkları derslerin içerik durumu, görme engellilerin eğitimi ile ilgili aldıkları derslerin görme engelli bireylerle çalışma durumuna etkisi, görme engellilerin eğitiminde çalışmanın avantajları, karşılaşılan güçlükler ve çözüm yolları, mesleki gelişimi geliştirme yolları ve meslektaşlarına öneriler konularında bulgular elde edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Araştırmadan elde edilen bulgular görme engelli öğrenci-lerle çalışan özel eğitim öğretmenlerinin braille okuma ve yazma, eğitsel materyal kullanma, bağımsız hareket ve yönelim öğretimi ve teknoloji kullanımı, görme engelli öğrencilerle iletişim kurma ve sürdürme konularının öğretiminde yetersizlik yaşadığını göstermiştir. Öğretmenler bu alanlardaki yetersizliklerini iş başında öğrenerek, dene-yimleyerek, bilimsel araştırmaları takip ederek ve diğer özel eğitim öğretmenleriyle fikir alışverişi yaparak tamamlamaya çalışmaktadır. Ayrıca öğretmenler özel eğitim öğretmenliği lisans eğitiminde görme engellilerin eğitimiyle ilgili aldıkları derslerin sayısını ve içeriğini görme engelli öğrencilerle çalışmada yeterli bulmamaktadır. Araş-tırma sonucunda braille, bağımsız hareket ve yönelim, yardımcı teknolojiler, erişilebilir materyal geliştirme gibi alan özelinde zorunlu derslerin sayısı artırılabileceği, özel eğitim öğretmenlerine görme engellilerin eğitimi ile ilgili sahada süpervizyon verilip ve mentör öğretmen uygulaması yapılabileceği ve farklı illerde ve kurum türlerinde çalışan daha geniş örneklemlerle araştırma yapılabileceği önerilmektedir.