Beypazarı (KB ankara) intrüzyonlarının magmatik evrimi, magma odaları içerisindeki metal cevherleşmesi ve magmatizma ilişkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Yatakları ve Jeokimya Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE KIRHAN

Danışman: Özgür Karaoğlu

Özet:

vi

ÖZET

Ankara’nın yaklaşık 60 km batısında bulunan Beypazarı İntrüzyonu Sakarya Zonu

orta kesimlerinde konumlanmış ve birçok araştırıcı tarafından çalışılmıştır. Geç Kretase

yaşlı ve I-tipi karaktere sahip Beypazarı intrüzifleri, granitten granodiyorite değişen nispeten

bir homojen minerolojik bileşim sunmaktadır. Çarpışma ile ilişkili yay magmatizması ürünü

olan Beypazarı Granitoid’inde arazi çalışmaları ile magma rezervuarındaki cevherleşme

sürecinin anlaşılması açısından sistematik örnekler alınmıştır.

Arazi çalışmaları kapsamında mineralojik bileşiminde başlıca kuvars, feldispat, ve

amfibol içeren çoğunlukla felsik karakterdeki intrüzifler ve bunları kesen mafik bileşimdeki

dayk sistemleri gözlenmiştir. Ayrıca intrüzif kütlelerde nispeten yaygın bir piritleşme ve bazı

lokal alanlarda kurşun kristal oluşumları saptanmış ve yapılan arazi gözlemleri ışığında

bunlara ek olarak süperjen olarak gelişmiş limonit, hematit ve malahit gibi mineral

birliktelikleri de saptanmıştır.

Beypazarı İntrüzyon kütlelerinde yapılan bu çalışmalar, literatürde yer alan diğer

çalışmalar da dikkate alınarak, intrüzyonun jeolojik süreçler ile jeodinamik ilişkisinin

anlaşılması için alınmış olan jeokimyasal örneklere göre diyorite, kuvarsdiyorite ve

kuvarsmonzonite değişen bileşim sunmaktadır. Tüm örnekler baskın olarak subalkali; bir

kısmı ise yüksek potasyum kalkalkalen seriye aittir. Tüm kaya örnekleri Harker

diyagramlarında belirgin artma ve azalma eğilimleri sunmaktadır. Ana oksit-Silis ile ilişkili

belirgin eğilimler magma odası içindeki fraksiyonel kristalleşmelerin varlığını işaret

etmektedir. Beypazarı İntrüzyonu’nun yerleşim zaman aralığında, magma rezervuarı

içerisinde bir metal zenginleşmesi varlığından ve/veya hidrotermal bir aktiviteden

bahsetmek mümkündür.