Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYPARA NİFTİLİ
Danışman: Şeyda Büyükcan Sayılır
Özet:
Türkistan, 19 uncu yüzyılın sonlarında Rusya ve İngiltere’nin Asya’da nüfuz
mücadelesi verdiği sahadır. Bu süreçte, Türkistan’ın Kazak bölgesi ve bağımsız Türk
devletleri (Hive, Hokand ve Buhara) Çarlık Rusyası tarafından işgal edilmiştir.
İşgalin ardından bölgede askerî bir idari yapı kuran Rusya, Asya’nın kalbinde önemli
bir güç hâline gelmiştir. Tarihte Türk dünyasının en önemli kültür ve medeniyet
bölgelerinden biri olan Batı Türkistan, coğrafi koşulları nedeniyle birçok ülkenin
ilgisini çekmiştir. Özellikle Orta Çağ’ın sonlarından itibaren ortaya çıkan Avrupa
toplumları bölgeyi tanımaya çalışmışlardır. 16. yüzyılın sonlarından itibaren Doğu
Avrupa’da ortaya çıkan Ruslar, bölgeyi uzun süreli kontrol etmeyi düşünmüşler ve
bu amaçla bölgenin merkezî hanlığı olan Buhara Hanlığı’na çok sayıda devlet
yetkilisi göndererek bölgeyi tanımaya çalışmışlardır. Bu arada Rus Hükûmeti de
bölgeyle ilgilenmektedir. Türkistan’ın Rus işgali sırasında bölge hakkında bilgi
toplamak üzere askerî statüde gezginler gönderilmiştir. Bu süreçte Rus Coğrafya
Cemiyeti üyelerinden yararlanılmıştır. Cemiyet, Rusya’nın askerî, politik, ekonomik,
sosyo-kültürel politikası için Türkistan Havzasıyla ilgili mühim vesikalar toplamıştır.
Sonuç olarak bu çalışmanın amacı Türkistan’ın Rus seyyahlar tarafından ele
alınmasıdır.