TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmalarında finale kalan matematik projelerine ait proje özetlerinin çeşitli kriterlere göre incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM TURAN
Danışman: EMRE EV ÇİMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Günümüz öğrenme ve öğretme ortamlarının giderek öğrencilerin aktif rol üstlendiği bir ortama dönüşmeye başlaması ve okullarda geleneksel ölçme-değerlendirme tekniklerinin ötesinde tamamlayıcı yöntemlere olan ihtiyacın artması proje çalışmalarının okullarda yaygınlaştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu anlamda düşünülen fikirlerden proje oluşturmak için gerekli aşamaların bilinmesi, proje geliştirme sürecinin daha nitelikli bir şekilde yapılması ve süreçteki tüm paydaşların bilinçlendirilmesi önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada 2009-2019 yılları arasında Türkiye'de ulusal düzeyde ve yıllık olarak düzenlenmiş olan TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmalarında finale kalan projelere ait proje özetlerinin belirlenen çeşitli kriterlere göre incelenmesi ve elde edilen sonuçların proje geliştirme sürecine yol göstermesi amaçlanmıştır. Yöntem: Nitel araştırma desenindeki bu çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemleri arasında yer alan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen, TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmaları'nda finale kalan projelere ait 207 proje özeti oluşturmaktadır. Örneklem belirlenirken 2009-2019 yılları arasında düzenlenen TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmalarındaki matematik projeleri içerisinde Türkiye finaline kalan matematik projeleri ölçüt olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak proje özetlerinin istatistiksel, biçimsel, yöntemsel ve içeriksel açıdan değerlendirilmesini sağlayan kriterlerin yer aldığı inceleme formu kullanılmıştır. Kullanılan inceleme formu literatür araştırmasına dayanılarak araştırmacı tarafından oluşturulmuş ve üç uzmanın görüşü alınarak son haline getirilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Veriler araştırmacı ve deneyimli bir matematik öğretmeni tarafından kodlanarak elde edilmiştir. Kodlayıcılar arasında tartışmalı olan durumlar uzman görüşlerine sunulmuş ve belirtilen uyarılar doğrultusunda kodlama ve sınıflamalar son halini almıştır. Bulgular: Proje özetlerinin istatistiksel açıdan incelenmesi sonucunda projelerin çoğunlukla devlet fen liselerine ait olduğu, Türkiye finaline katılımın en yoğun olarak İzmir Bölge Merkezi'nden ve il bazında da İstanbul'dan olduğu ve incelenen yıllara ait projelerde erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla yer aldığı görülmüştür. Biçimsel açıdan inceleme sonucunda projelerin çoğunluğunun kelime sayısı ve bilgi uygunluğu bakımından tamamen uygun, bilgi yeterliliği bakımından ise kısmen uygun olduğu saptanmıştır. Yazım ve noktalama kurallarına uygunluğun ve kendi başına anlamlı bütünlüğün büyük oranda sağlandığı ve yazım dilinin ise genellikle informal olarak kullanıldığı görülmüştür. Proje özetlerinin yöntemsel açıdan incelenmesi sonucunda ise bilimsel araştırma yöntemlerinin kullanılmadığı, ispat yöntemleri ve diğer matematiksel yöntemlerin de çoğunlukla belirtilmediği görülmüştür. Bu nedenle yöntemi belirtilmemiş olan projelerde uygulanan yöntem çoğunlukla proje özetinin yazılı anlatımından yola çıkılarak sezgisel olarak ortaya çıkarılmıştır. İçeriksel açıdan inceleme sonucunda projelerin algoritma tematik alanında ve sayılar ile geometri öğrenme alanlarında yoğunlaştığı, konuların çoğunlukla öğretim programında kapsandığı tespit edilmiştir. Proje özetlerinin çoğunluğunda problem, alt problem durumu ve öneriler belirtilmezken; amaç, bulgular, sonuçlar ve proje öneminin belirtildiği görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: İncelenen proje özetlerinin çoğunluğunda projeye başlama amacının özgün fikirlerden oluştuğu ancak bilimsel araştırma becerileri açısından geliştirilmesi gereken yönlerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre proje geliştirme sürecine yönelik çeşitli seminer ve eğitimler düzenlenerek, öğretmen ve öğrencilerin söz konusu eğitimlere katılmalarının önü açılabilir. Proje geliştirme sürecinde yardımcı olabilecek kurum ve kuruluşlar öğretmen ve öğrencilere tanıtılabilir. Ayrıca okulların proje yarışmalarına katılımı okul kültürü haline getirilerek yöneticilerin süreci desteklemeleri ve bu sayede öğretmen ve öğrencilerin motivasyonu arttırılabilir. Anahtar kelimeler: Matematik, Proje yarışmaları, Proje tabanlı matematik öğretimi, Yapılandırmacılık, Lise matematik eğitimi, Eğitim