Eskişehir kırsalında ekonomik ve sosyal yapı: 1844/1845

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Tarih Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL ŞAHİN

Danışman: NUMAN ELİBOL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Osmanlı arşiv kayıtlarından yola çıkarak 19. yüzyıl ortalarında Eskişehir'in Bozan, Laçin, Muttalip, Gündüzler ve Sepetçi Köylerinin sosyo-ekonomik durumunu ortaya koymayı ve söz konusu köylerin sosyo-ekonomik durumundan hareketle aynı dönemde Eskişehir kırsalının sosyo-ekonomik görüntüsü hakkında bir takım sonuçlara ulaşmayı amaçlamaktadır.Çalışmanın temel kaynağını, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi'nin, Maliyeden Müdevver Defterler Kamil Kepeci tasnifleri içinde yer alan; ?07848, 07850, 07851, 07853, 07854? numaralı Temettuat Defterleri oluşturmuştur. Çalışma esnasında ilk olarak adı geçen köylere ait arşiv kayıtlarının transkripsiyou yapılmış; elde edilen ham bilgiler ?meslek dalları, emlak, arazi, hayvan, temettuat ve vergi? başlıkları altında tasnif edilmiş ve daha sonra yine aynı yolla hem köy bazında hem de toplu olarak incelemeye tabi tutulmuştur. İncelemeler sonucunda elde edilen sonuçlar, değişik tablo ve grafiklerin de yardımıyla yorumlanmaya çalışılmıştır.Elde edilen sonuçlar göz önüne alındığında; köylerde yaşayanların büyük bir bölümünün çiftçilik yaptığı görülmüştür; ancak çiftçiliğin yanısıra taşçılık, amelelik, hizmetkarlık gibi işlerin yapıldığı da görülmektedir.Köylerdeki arazilerin büyük bir bölümü orta sınıf arazi olup, geçimliğe yetecek kadardır. Eldeki arazilerin genellikle yarısı ekilip, yarısı da nadasa bırakılmaktadır. Arazilerin büyük bir bölümünde buğday ve arpa gibi hububat ürünleri ekilmektedir.Hayvancılıkta ise, büyükbaş ve küçükbaş hayvan mülkiyeti arasında farklılıklar bulunmaktadır. Büyükbaş hayvanlar genellikle, et ve süt gibi ihtiyaçları karşılamaktan çok, tarlada koşum hayvanı olarak veya yük taşıma amacıyla kullanıldığı düşünülebilecek öküz, manda, camız, inek, at ve eşek gibi hayvanlardan oluşmaktadır. Toprağı olan ailelerin tamamına yakınında büyükbaş hayvan vardır ve küçükbaş hayvanlara genellikle geliri yüksek olan aileler sahiptir.Gelirlerin, genellikle ailelerin yalnızca geçimine yetecek düzeyde olduğu görülmektedir. Köylerdeki bir çok aile, ellerindeki sermayenin (köylülerin sahip oldukları arazi ve hayvan miktarı geçimlik düzeyde olduğundan) yetersizliği nedeniyle, geçimlerini çiftçilik ve taşçılık gibi yoğun emek gerektiren işlerden sağlamakta ve bir kısmı da ek iş yapmaktadır.Vergi dağılımına bakıldığında ise, Osmanlı'da emek üzerinden vergi alınmaması ve ağnam, öşür gibi sermaye üzerinden alınan vergilere, vergiyi mahsusa da eklendiğinde; vergi yükünün genellikle sermaye sahipleri üzerinde baskı oluşturduğu söylenebilir. Ancak, vergi hesaplamaları yapılırken vergi mükelleflerinin tamamına aynı vergi oranları uygulandığından, vergilendirmenin adaletli olduğu söylenebilir.