Bilişsel istem düzeylerine yönelik denklem ve eşitsizlikler konusundaki matematiksel görevlerin öğrenci öğrenmelerine etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜŞEN ÇOLAK KAHRAMAN
Danışman: Aytaç Kurtuluş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada bilişsel istem düzeylerine yönelik Denklem ve Eşitsizlikler konusundaki matematiksel görevlerin öğrenci öğrenmelerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeyi açısından ders kitaplarında yer aldığı düzeye göre, sınıf uygulamalarında öğrencilerin matematiksel iletişim becerisi ve sınıf uygulamaları sonucunda öğrencilerin bilişsel istemlerine etkileri açısından, görevlerin öğrenci öğrenmelerine etkisini belirleme amaçlandığından, çalışmada, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma pandemi sürecinde yapıldığından sınıf uygulamaları uzaktan eğitim ile gerçekleştirildi. Çalışmanın grubu, uzaktan eğitimde EBA portalında (Eğitim Bilişim Ağı) derslere sürekli katılan, Diyarbakır ili merkezinde bir Anadolu Lisesinde 9. Sınıfta okuyan 10 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında veri toplama aracı olarak; çalışma öncesi öğrencilerin ön öğrenme durumlarını ve çalışma sonrası öğrenme çıktılarını, öğrencilerin bilişsel istemleri açısından belirlemek amacı ile hazırlanan "Matematiksel Görevler Testi" veri toplama aracı olarak kullanıldı. Araştırma sürecinde kullanılmak üzere, MEB (Millî Eğitim Bakanlığı) 2020-2021 eğitim-öğretim yılında yayınladığı 9.sınıf Matematik Ders Kitabı (özel yayın), Beceri Temelli Etkinlik ve Modelleme Etkinlik kaynak kitapları ve kitaplarda yer alan etkinlik, soru ve problemler ile oluşturulan planlar ve planların sınıf uygulamalarından alınan notlardan oluşturulan diyaloglar veri toplama aracı olarak kullanıldı. Çalışma sürecinde kullanılan matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerine göre incelenmesinde, görevlerin yer aldığı ders kitaplarının doküman analizi yapıldı. Planların sınıf uygulamaları sürecinde alınan video kayıtlarından elde edilen diyaloglar, matematiksel iletişim becerilerini geliştirme (MEB, 2013) yönünde oluşturulan çerçeveye göre betimsel analizi yapıldı. Bulgular: Matematik ders kitabı ve kaynak kitaplarda yer alan matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerinin incelenmesine ilişkin sonuçlarda 9.sınıf matematik ders kitabında "Denklem ve Eşitsizlikler ile Uygulamalar" konusunda orta öğretim programında (MEB,2018, s.21) kazanımlarında belirtilen oran orantıyı konusunu hatırlama, orantı özelliklerini kullanabilme kazanımlarına ilişkin ders kitabında 1. ve 2. düzey görevler mevcuttur. Ancak 4. düzey matematiksel görevler çok az sayıda yer almaktadır. Konu bağlamında Beceri Temelli. Etkinlik kitabının içerdiği 13 matematiksel görev 3. düzeyde ve Modelleme Ekinlik Kitabındaki 13 matematiksel görev 4. düzey görevler olarak yer almaktadır. Sözü edilen kitaplardaki matematiksel görevlerin sınıf uygulamaları sonucunda matematik öğretiminde görevlerin bilişsel istem düzeyleri açısından, öğrencilerin matematiği öğrenmeleri için, farklı düşünme gerektiren yüksek düzeyde görevlerle karşılaşmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Matematiksel görevlerin sınıf uygulamalarının, öğrencilerin matematiksel iletişim becerilerine etkilerinin incelenmesi sonucunda analizinde düşük bilişsel istem düzeylerinde 1. ve 2. düzey matematiksel görevlerle sınıf uygulamalarında, öğrenciler matematik sembollerini ve kurallarını matematik dili ile ifade ettiler. 3. düzey matematiksel görevlerde öğrenciler, görevlerin çözüm sürecinde matematik dilini kendi içinde matematiksel sembol ve terimlerle ifade ettiler. 4. düzey matematiksel görevlerin çözüm sürecinde ise çözüme ilişkin ilişkilendirmeleri, matematik dili kendi içinde ve günlük dili matematik ile ilişkilendirerek farklı strateji uygulamaları ile görevleri tamamladılar. Öğrencilerin bu düzeyde görevler içerisinde, matematik dili öz güvenli bir şekilde kullandıkları ve matematiğe karşı olumlu tutum geliştirdikleri gözlemlendi. Sonuç ve Öneriler: Yukarıda verilen sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara, bilişsel istem düzeyinde matematiksel görevleri farklı düzeyde ders kitaplarında incelemeleri, sınıf uygulamalarında görevlerin düzeylerinin öğrencilerin farklı matematiksel becerilerine etkilerinin araştırılması önerilebilir. Anahtar kelimeler: Öğretim programları, Ders kitapları, Matematiksel görevler, Matematiksel iletişim, Bilişsel istem düzeyler