Behişti Ahmed Sinan İskendernamesi'nin bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA YİĞİT

Danışman: Tuba Onat Çakıroğlu

Özet:

Tüm dünya halklarını tek bir sancak altında toplama fikri İskender tipini İslami edebiyatlarda mit haline getirmiştir. Dolayısıyla edebiyatımızda gerek müstakil metinlerde gerekse dolaylı atıflarla İskender ismi sıkça zikredilir. Arap ve Fars edebiyatlarında örneklerine rastladığımız İskendername'ye, Anadolu sahasında Behişti Ahmed (d. 854 ?/1450 ? - ö. 917, 926 ?/1511-12, 1520 ?) kendi üslubunu katmak suretiyle hikayeyeyi yeniden ele alarak Türk edebiyatındaki geleneğe zenginlik katmıştır. Aruzun fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl kalıbıyla kaleme alınan eser birçok mazmun, atasözü, kelam-ı kibar, deyim ihtiva etmesinin yanında muhtevası yönüyle de İstanbul'u, geleneksel tıp tavsiyelerini, savaş motiflerini bünyesinde barındırmaktadır. Behişti Ahmed Sinan'ın 5781 beyitten oluşan İskendernamesinde geçen yaklaşık 65.000 sözcük, kullanıldığı bağlam çerçevesinde anlamlandırılarak Türk dilinin tarihsel sözlüğüne katkı sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Mesnevi, İskendername, Behişti, Sözlük