Eskişehir koşullarında farklı azot dozlarında buğdayın verim ve kalite özellikleri ile azot alım ve kullanım etkinliğinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZİFE GÖZDE AYTER ARPACIOĞLU
Danışman: MURAT OLGUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü araştırma ve uygulama arazisinde, 2011-2012 ve 2012-2013 üretim sezonlarında yürütülmüştür. Çalışmada Eskişehir sulu koşulları için önerilen ekmeklik buğday çeşit/hatlarında (ES09-SE7, ES09-SE9, ES10-KE2, Çetinel 2000, Alpu-01, Nacibey, Bezostaja-1, Harmankaya 99) farklı azot dozlarının (0-5-10-15-20 kg N/da) verim, verim öğeleri, kalite ile azot etkinlikleri araştırılmıştır. Ekmeklik buğday çeşitlerinde incelenen parametrelerde meydana gelen farklılıklar, genotipler arası performans farklılıkları ve genotiplerin yıllar arasında meydana gelen farklılıklara bağlı olarak azot dozlarına gösterdikleri farklılıklardan kaynaklanmıştır. Artan azot dozları ile birlikte başaklanma ve olgunlaşma süreleri, metrekarede başak sayısı, bayrak yaprak alanı, bayrak yaprak klorofil içeriği, başakta tane sayısı ve ağırlığı, hektolitre ağırlığı, gluten (yaş öz)miktarı, SDS sedimantasyon analizi ve protein oranında artış meydana gelmiştir. Ayrıca bitki boyu, başak uzunluğu, tane verimi, bin tane ağırlığı, gluten indeksi ve azot alım etkinliği yaklaşık 15 kg /da azot uygulamasına kadar artmış, bu dozdan sonra ise azalmıştır. Tane veriminde en fazla birim alan verimi 15 kg/da azot dozu uygulamasından elde edilmişken, yapılan ekonomik analizde bu değerin 15,30 kg N/da olarak tespit edilmiştir. Diğer taraftan bitki örtüsü (kanopi) sıcaklığı, hasat indeksi, düşme sayısı, azot kullanım etkinliği ve azottan yararlanma etkinliği parametreleri artan azot dozu ile beraber azalma göstermiştir. Sulu koşullarda yüksek verimli ve kaliteli çeşitlerin üretiminde 15 kg/da azot dozu uygulaması ekmeklik buğday üretiminin arttırılmasında önemli katkıda bulunacaktır. Ayrıca Harmankaya ve Bezostaja çeşitleri yüksek verimli ve kaliteli çeşitler olarak tavsiye edilebilir.