Somut materyal kullanımının 8.sınıf öğrencilerinin zihinde döndürme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELMAS KADAGÖL
Danışman: PINAR ANAPA SABAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Matematik soyut yapısı nedeniyle öğrencilerin anlamlandırmakta en çok güçlük çektiği derslerden biridir. Bu çalışmanın amacı matematik dersinde somut materyal kullanımının 8.Sınıf öğrencilerinin zihinde döndürme becerilerine etkisini belirlemektir. Bu araştırma doğrultusunda bazı 2 boyutlu şekillerin (üçgen, dikdörtgen, daire) sabit bir doğru etrafında 360 derece döndürülmesiyle oluşan 3 boyutlu cisimler arasında öğrenciler tarafından nasıl bir ilişki kurulduğunun belirlenebilmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırmacının bizzat uygulamanın içinde olması ve eksiklikleri tespit edip önlem alması ve geliştirmesi nedeniyle eylem araştırması tercih edilmiştir. Öğrencilerin 2 boyutlu şekil ve 3 boyutlu cisimlere dair ön bilgilerini tespit etmek amacıyla ön hazırbulunuşluk soruları uygulanmıştır. Araştırmada somut materyal kullanımının zihinde döndürme becerilerine etkisini test etmek amacıyla ön test ve son test olarak zihinde döndürme testleri kullanılmış, öğrencilerin 2 boyutlu şekiller ve 3 boyutlu cisimlere dair algılarını belirlemek, 2 boyutlu şekillerin (üçgen, dikdörtgen, daire) sabit bir doğru etrafında 360 derece döndürülmesiyle oluşan 3 boyutlu cisimler arasında nasıl bir ilişki kurduklarını tespit etmek amacıyla 8 tane eylem planı hazırlanmış, ara değerlendirme soruları uygulanmış ve veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre zihinde döndürme testlerinden kart döndürme testi ve küp karşılaştırma testlerinin ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında her iki test için de son testte artış olduğu görülmüştür. Küp karşılaştırma testinde anlamlı bir farklılık görülmezken, kart döndürme testi sonuçlarında yüksek düzeyde artış yaşanmıştır. Bu testin sonuçlarına bakıldığında 2 boyutlu zihinde döndürme becerisindeki gelişimin, 3 boyutlu zihinde döndürme becerisindeki gelişimden daha fazla olduğunu söylemek mümkündür. Eylem planlarının sonuçları değerlendirildiğinde; öğrencilerin üçgenin sabit bir doğru etrafında 360 derece döndürülmesiyle üçgen piramit ve üçgen prizma oluşacağına dair, dikdörtgenin sabit bir doğru etrafında 360 derece döndürülmesiyle dikdörtgenler prizması oluşacağına dair bir algıya sahip oldukları gözlemlenmiştir. Öğrenciler, dairenin sabit bir doğru etrafında 360 derece döndürülmesiyle küre oluşabileceğini, gerçekten hayattan örneklerle (futbol topu, yerküre) açıklamışlardır. Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın sonuçlarına göre matematik dersinde somut materyal kullanımı öğrencilerin zihinde döndürme becerilerini geliştirmiştir. Öğrenciler, 2 boyutlu şekillerden üçgen ve dikdörtgenin sabit bir doğru etrafında 360 derece dönmesiyle oluşabilecek 3 boyutlu cisimleri zihinlerinde canlandırmakta zorlanırken, dairenin sabit bir doğru etrafında 360 derece dönmesiyle oluşacak 3 boyutlu cismi (küre) zihinlerinde daha rahat canlandırmışlardır. Bu durum, öğrencilerin küreyi gerçek hayatta sıklıkla karşılaştığı cisimlerle özdeşleştirme yapıp daha rahat anlamlandırdıkları şeklinde yorumlanabilir. Ortaokul matematik dersi öğretim programına bakıldığında 2 boyutlu şekiller ve 3 boyutlu cisimler programda yer almasına rağmen bunlar arasındaki dönme ilişkisine yer verilmemiştir. Öğrencilerin 2 boyutlu şekiller ve 3 boyutlu cisimler arasındaki dönme ilişkisini daha rahat anlamlandırabilmeleri için eğitim- öğretim programına 2 boyutlu şekillerin 360 derece döndürülmesiyle oluşacak geometrik cisimler konusu eklenebilir. Anahtar kelimeler: Matematik, somut materyal, zihinde döndürme becerileri.