SCHİZANDROL A VE SCHİSANDRİN B'NİN MA-10 LEYDİG KANSER HÜCRELERİNDE SİTOTOKSİK, MORFOLOJİK VE APOPTOTİK ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRULLAH KALENDER
Danışman: Dilek Burukoğlu Dönmez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Geleneksel tıpta yaygın olarak kullanılan ve farmakolojik potansiyeliyle bilinen Schisandra chinensis bitkisinin meyvelerinden ekstrakte edilen biyoaktif lignanlar olan Schizandrol A ve Schisandrin B'nin, testiküler kanser modellemesinde sıklıkla tercih edilen MA-10 fare Leydig hücre hattı üzerindeki sitotoksisite, morfolojik alterasyonlar ve apoptoz indüksiyonu mekanizmalarını aydınlatmaktır. Schizandrol A ve Schisandrin B'nin potansiyel birer antikanser ajan olarak rolü, moleküler düzeyde incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: MA-10 Leydig kanser hücreleri in vitro olarak kültüre edilmiş ve Schizandrol A ile Schisandrin B'nin konsantrasyonları (25-20 μM) 24, 48 ve 72 saat uygulanarak MTT testi ile toksik dozları belirlenmiştir. Morfolojik incelemeler inverted mikroskop ve H-E boyaması ile yapılmıştır. İmmünositokimyasal olarak BAX, BCL-2, P53 ve JNK proteinlerinin ifade düzeyleri ve hücre içi lokalizasyonları in-situ incelenmiştir. Apoptoz yolağını değerlendirmek için akım sitometri ile Kaspaz 3, Kaspaz 7, Kaspaz 9 ve Anneksin V/PI testleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Schizandrol A (IC₅₀ = 25 μM) ve Schisandrin B (IC₅₀ = 20 μM) dozlarının MA-10 Leydig kanser hücreleri üzerinde güçlü sitotoksik ve apoptotik etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Belirlenen IC₅₀ dozları, hücre hacminde küçülme, kromatin yoğunlaşması ve hücre parçalanması gibi belirgin morfolojik değişikliklere yol açmıştır. Akım sitometri parametrelerinde (Annexin V/PI pozitifliği, Kaspaz 3, Kaspaz 7 ve Kaspaz 9 enzimleri) istatistiksel olarak anlamlı artışlar gözlenmiştir. İmmünositokimya analizleri, Bax, Bcl-2, JNK ve p53 proteinlerinin ekspresyonunda artış olduğunu göstermiştir. Sonuç: Schizandrol A ve Schisandrin B'nin MA-10 Leydig kanser hücrelerinde apoptotik, antiproliferatif ve sitotoksik etki göstererek hücre morfolojisinde deformasyona sebep olmaktadır. Anahtar kelime: Schizandrol A, Schisandrin B, Leydig, MA-10, Kanser.