Baklada Yüksek Sıcaklık Stresinde Sukroz Metabolizmasında Meydana Gelen Değişimlerin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Pınar ÖZSOY
Danışman: Ece Turhan
Özet:
‘Sakız’ bakla çeşidinde yüksek sıcaklığa tolerans mekanizmalarının araştırıldığı bu tez çalışmasında kademeli olarak artan sıcaklık derecesinin ‘Sakız’ bakla çeşidinin fizyolojik özelliklerinde ve sukroz metabolizmasında meydana getirdiği değişimler incelenmiştir. Uygulama için bakla tohumları torf:perlit (1:1) karışımı içeren viyollere ekilmiştir. Fideler 5-6 yapraklı döneme gelinceye kadar serada 15/25°C (gece/gündüz) ve yaklaşık %60 nemde 3 hafta boyunca yetiştirilmiştir. Daha sonra yüksek sıcaklık uygulamaları için bitkiler iklimlendirme kabinine alınmıştır. Sıcaklık 25°C’den başlayarak 30°C, 35°C, 40°C, 45°C’ye kadar yükseltilmiştir. Bitkiler her sıcaklık derecesinde 24 saat tutulmuştur. Her bir sıcaklık kademesinde alınan yaprak örneklerinde yaprak oransal su kapsamı (YOSK), turgor kaybı (TK), hücre membran zararlanma oranı ölçümleri yapılmıştır. Ayrıca sukroz metabolizması enzimlerindeki (asit invertaz, alkalin invertaz sukroz sentaz) değişimler spektrofotometrik yöntemle, çözünebilir şeker miktarları HPLC yöntemiyle belirlenmiştir. Yüksek sıcaklık uygulamaları sonucunda hücre membran zararlanma oranının sıcaklık artışına paralel olarak arttığı tespit edilmiştir ve elde edilen sonuçlara göre ‘Sakız’ bakla çeşidinin sıcaklık tolerans derecesi 41,36°C olarak belirlenmiştir. YOSK’un azaldığı, TK’nın ise arttığı belirlenmiştir. Şeker analizleri sonucuna göre sukroz miktarının sıcaklık artışına parelel olarak arttığı, glukoz miktarının kontrol grubunda en yüksek seviyede iken düşüş gösterip 40°C’den itibaren tekrar yükseldiği, fruktoz ve maltoz miktarının ise 45°C’de ani bir artışla en yüksek seviyeye ulaştığı, saptanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre şeker birikiminin yüksek sıcaklık stresi toleransı ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Enzim aktivite analizleri sonucuna göre sukroz sentaz, alkalin invertaz ve asit invertaz aktivitelerinin 40°C’de maksimum seviyede olduğu tespit edilmiştir. 40°C’de sukrozun hidrolizinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.