Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA DEMİREL
Danışman: Tuba Onat Çakıroğlu
Özet:
Klasik Türk Edebiyatı, kadim geçmişi ile kültür tarihimizin önemli bir yansımasıdır. Yaşadığı her dönemin siyasi ve kültürel olaylarını yazılı kaynaklar ile geleceğe taşımıştır. Şairler içerisinde bulundukları bu dairede ustalıklarını yarıştırarak kültürel mirasımıza katkıda bulunmuşlardır. Özellikle XVI. yüzyıl Osmanlı Devleti için siyasi, kültürel ve ekonomi anlamında altın çağı diyebileceğimiz bir devir yaşamıştır. Bu dönem içerisinde adlarını sıklıkla duyduğumuz, Bâkî, Fuzûlî, Hayâli, Zâtî gibi isimler yer almıştır. Bu şairlerin yanı sıra maalesef haklarında çok az bilgiye sahip olduğumuz şairler de vardır. Yapılan çalışmada bu şairlerden birisi olan Kalkandelenli Mu'îdî divanıdır. Gülçin Tanrıbuyurdu tarafından transkripsiyonlu olarak yayımlanan Kalkandelenli Mu'îdî Divanının esas alındığı bu çalışmada, Türk kültür tarihi açısından hem kaynaklık edecek hem de geçmişe ışık tutacak pek çok deyim, kalıp ifade ve ikilemeler bulunmaktadır. Bilgisayar destekli olan LEHÇEDİZ projesi ile özellikle yaşadığı asrı anlamlandırma çalışmasında bulunan bütün nesiller için çok önemli bir miras tekrar gün yüzüne çıkmıştır. İncelenen tüm LEHÇEDİZ tezlerinde kelimeler anlamlandırılıp, parçalanmayacak olan kelimeler ve tamlamalar çoklu seçilerek birleştirilip bir anlam oluşturulmuştur. Proje kapsamında bir edebî metnin içeriği ve üslubu incelenirken şairin yaşadığı dönemin zihniyetine göre nasıl şekil aldığını veya nasıl farklı anlamlar kazandığını tespit edilmiştir. Mu'îdî Divanı üzerine yapılan bu çalışma 16. yüzyıl kelime dünyasını ve yapısını ortaya koyarken ileride yapılacak sözlük çalışmaları için de bir kaynak olacaktır.