Irak ve Suriye'deki çatışmaların göçe etkisi: 2003-2015 dönemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM TUNÇOL

Danışman: CENGİZ DİNÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Irak ve Suriye, tarih boyunca dini, siyasi, ekonomik ve sosyal nedenlerle çeşitli çatışmaların yaşandığı ülkeler olagelmiştir. Kendi iç dinamiklerinin yanı sıra konumları ve doğal kaynakları sebebiyle, bölgeden veya bölge dışından birçok devlet, devlet dışı aktör de bu ülkeler üzerinde hâkimiyet kurmak için çatışmalara neden olmuş ya da var olan çatışmaları şiddetlendirmiştir. Osmanlı Devleti'nin egemenliği sona erdikten sonra da, iki ülke üzerinde hâkimiyet mücadelesi yaşanmış, etnik, dini ve mezhepsel farklılıklar birer çatışma unsuru olarak kullanılmıştır. Siyasi istikrarın sağlanamaması, iktidardaki partilerin izlediği ayrımcı ve şiddet yanlısı politikalar da çatışmaların yaşanmasına neden olmuştur. Çatışmalardan kaçmak için halk, ülke içinde ya da ülke dışına göç etmek zorunda kalmıştır. İki ülkede günümüzde de devam eden çatışmalar, bunların en çok göç hareketliliğinin yaşandığı ülkeler arasında yer almasına yol açmıştır. Irak'ta 2003 müdahalesi; Suriye'deyse 2011 Arap Ayaklanmaları çatışmaları tetiklemiş; devlet dışı aktörlerin ön plana çıkmasıyla şiddetlenen çatışmalarla birlikte yer değiştirme hareketleri de yoğunlaşmıştır. Son verilere göre, Irak'ta yaklaşık 7 milyon kişi, Suriye'deyse yaklaşık 12 milyon kişi göç etmek zorunda kalmış; bu göçmen hareketliliği diğer ülkelerde de krizlerin yaşanmasına sebep olmuştur. Çatışma ve göç ilişkini daha net aktarabilmek amacıyla, çalışmanın ilk bölümünde çatışma ve göç olguları kavramsal olarak incelenmiştir. İlerleyen bölümlerde göç akımlarının yoğun olarak yaşandığı Irak ve Suriye, demografik yapısı, tarihsel gelişimi ve çatışmaları tetikleyen olaylar ele alınmış, göç verileri son başlıklar altında incelenmiştir. Çatışmaların yoğun olduğu dönemlerde göç hareketlerinin de yoğun olduğu sonucuna ulaşılmış, göç verileri için Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, Uluslararası Göç Örgütü gibi uluslararası kuruluşların verilerinden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çatışma, Göç, Irak, Suriye, Arap Ayaklanmaları