Sekizinci sınıf matematik ders kitabı ve EBA'daki matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerine göre incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Matematik Eğitimi Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Emel ERKOÇ ÖZÇETİN

Danışman: Aytaç Kurtuluş

Özet:

1

Özet

Sekizinci Sınıf Matematik Ders Kitabı ve EBA’daki Matematiksel Görevlerin

Bilişsel İstem Düzeylerine Göre İncelenmesi

Emel ERKOÇ ÖZÇETİN

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü

Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı

Danışman: Prof. Dr. Aytaç KURTULUŞ

2022

Amaç: Araştırmanın amacı sekizinci sınıf matematik ders kitabı ile EBA’da yer

alan cebir öğrenme alanı ve geometri ve ölçme öğrenme alanlarında bulunan görevlerin

bilişsel istem düzeylerini incelemektir.

Yöntem: Sekizinci sınıf ders kitabı ile EBA’da bulunan görevlerden cebir öğ-

renme alanı ve geometri ve ölçme öğrenme alanında bulunan görevler doküman incele-

mesi yapılarak, bilişsel istem düzeylerinin betimsel analizi yapılmıştır. Ders materyalle-

ri içerisinde bulunan görevler işlevlerine göre (Hazırlık Görevleri, İnteraktif Görevler,

Karekod Görevleri, Çözümlü Görevler, Alıştırma Görevleri ve Ünite Değerlendirme

Görevleri) incelenmiştir. Bu görevlerin; ezberleme, bağlantısız yöntemler, bağlantılı

yöntemler ve matematik yapma olmak üzere dört düzeyde bilişsel istem düzeyleri belir-

lenmiştir. Yine bu görevlerin diğer kazanım ve disiplinlerle ilişkisi de göz önünde bu-

lundurulmuştur.

Bulgular: Yapılan çalışmada her iki materyalin hazırlık aşamasında yüksek bi-

lişsel istem gerektiren görevlere çoğunlukla yer verdiği, çözümlü görevler, alıştırma

görevleri ile ünite sonunda yer alan görevlerin ise düşük bilişsel istem gerektiren düzey-

lerde fazla olduğu gözlenmiştir. EBA’da yer alan interaktif görevlerin bilişsel istem

düzeyini yükseltecek nitelikte olduğu, ders kitabında yer alan karekod uygulamasının

ise dönüt verme özelliğinin olmamasından dolayı interaktif görevler gibi bilişsel istem

düzeyini yükseltecek niteliklere tam olarak ulaşamadığı görülmüştür. Cebir öğrenme

alanı ve geometri ve ölçme öğrenme alanlarında yer alan görevlerden birbirleri ile ilişki-

li görevlerin yer alması görevlerin bilişsel istem düzeyini yükseltmektedir. Her iki ma-

teryalde fen bilimleri, coğrafya, trafik bilgisi gibi diğer disiplinlerin yer verildiği ve

günlük yaşamla ilişkilendirilmiş görevlerin bulunduğu görülmüştür.

2

Sonuç ve Öneriler: Ders kitabında bulunan görevlerin genellikle düşük düzeyde

bilişsel istem gerektirdiği, bunların da genellikle bağlantısız yöntemler düzeyinde oldu-

ğu sonucuna ulaşılmıştır. EBA’da bulunan görevlerde ise interaktif görevlerin konu

anlatımını destekler nitelikte olmasına rağmen, interaktif olmayan görevlerin ders kita-

bında olduğu gibi düşük bilişsel istem gerektiren bağlantısız yöntemler düzeyinde daha

fazla görevden oluştuğu gözlemlenmiştir. Sekizinci sınıf matematik ders kitabı ve

EBA’nın içerisinde bulunan görevlerin paralellik gösterdiği fakat birbirlerini tamamla-

yıcı niteliğinin, konu anlatımı dışında oluşturulamadığı sonucuna varılmıştır. Ders ki-

tapları ile EBA’nın içeriğinde yüksek bilişsel istem düzeyi içeren görevlere daha fazla

yer verilmesi faydalı olacaktır. EBA’da yer alan interaktif görevlerin sayısının artırılma-

sı EBA’nın daha fazla kullanılmasına zemin hazırlayabilir.