Açık işletme basamak tenörlerinin kriging tahminlerinde istatistiksel dağılım modellerinin etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1999

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDÜLKERİM PEKİN

Danışman: ADNAN KONUK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Açık işletmelerde üretim sırasında rezerv-tenör tahminleri genellikle, arama sondaj verilerinin güvenilir olmaması nedeniyle, basamak patlatma delik örnekleri temelinde yapılmaktadır. Bu tahminlerde ise, tahmin hatalarının boyutunu enküçükleyen jeoistatistiksel yöntemler kullanılmaktadır. Jeoistatistiksel yöntemlerle tahmin hataları boyutu enküçüklenebilmekle birlikte, verilerin yetersizliği, tenor dağılım modelinin ve tahmin yönteminin hatalı seçimi gibi durumlarda, güvenilir olmayan tahminler de yapılabilmektedir. Jeoistatistiksel tahminler sırasında, gerçek ve tahmini tenor değerleri karşılaştırılarak, tahminlerin güvenilir olup olmadıkları belirlenebilmektedir. Ancak bu karşılaştırmalarda, kullanılan yöntemin de güvenilir olması gerekmektedir. Bu çalışmada, açık işletme basamakları cevher tenörlerinin jeoistatistiksel tahmininde, tenor dağılım modeli seçiminin önemi ve bu seçimde kullanılabilecek güvenilir bir istatistiksel karşılaştırma yönteminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Eti Gümüş A..Ş. Kütahya-Gümüşköy Gümüş Madeninde üç ayrı basamak için uygulama çalışması yapılmıştır. Basamak cevher tenor dağılımının normal, lognormal ve üç parametreli lognormal model parametreleri belirlenerek, variogram analizleri ve kriging tahminleri yapılmıştır. Basamak patlatma delikleri gerçek tenor verileri ile tahminler arasında, bir çok farklı yöntemle karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu uygulama çalışması sonrasında, tenor dağılım modeli seçiminde istatistiksel yöntemlerin yetersiz kalması durumunda, kriging ağırlıklı hata yönteminin etkin bir şekilde kullanılabileceği belirlenmiştir.