Montaj hattı işçi atama ve yeniden dengeleme problemi için bir yapay arı kolonisi algoritması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLIHAN KARAŞ
Danışman: FERİŞTAH ÖZÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Seri üretim sistemlerinin en önemli parçalarından olan montaj hatları, verimliliğin artırılması konusunda büyük rol oynamaktadır. Gerçek hayatta, çeşitli aksaklıklar ve değişimler hattın yeniden dengelenmesi ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Literatürde bulunan montaj hattı yeniden dengeleme çalışmalarında, görev sürelerinin sabit ve işlemi gerçekleştiren işçiden bağımsız olduğu varsayılarak işçi atamaları göz ardı edilmiştir. Ancak, pratikte işçilerin görevleri gerçekleştirmek için ihtiyaç duydukları süreler çeşitli sebepler dolayısıyla değişkenlik göstermektedir. Bu nedenle, montaj hattında meydana gelen değişimler sonrasında sadece görevlerin değil işçilerin de istasyonlara yeniden atanması gerekmektedir. Bu çalışmada, montaj işlemleri konusunda farklı performanslara sahip işçilerin bulunduğu montaj hatlarının bir veya birkaç iş istasyonu herhangi bir sebeple kullanılamaz duruma geldiğinde yeniden dengelenmesi problemi ilk kez tanımlanmıştır. Yeniden dengeleme sebebiyle çevrim süresinde ve görev-iş istasyonu atamalarında meydana gelen değişimlerin enküçüklenmesi amaçlanmıştır. Problemin çözümü için matematiksel model ve iyileştirilmiş yapay arı kolonisi algoritması önerilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre her iki yöntem de küçük boyutlu problemlerde optimal çözümlere ulaşabilmiştir. Bu problemlerin oldukça büyük bir kısmında algoritma, en başarılı çözümlere ulaşma süresi açısından matematiksel modeli geride bırakmıştır. Büyük boyutlu test problemlerinde ise geliştirilen algoritma, matematiksel model ile verilen süre limiti içinde elde edilen çözümlere kıyasla daha başarılı çözümleri oldukça makul süreler içinde elde etmiştir.