Kısasü'l-Enbiyâ'da sebepsellik şekilleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AZİZ TOLGA KOÇ

Danışman: Ferruh Ağca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sebepsellik İlkesi, felsefi bakımdan kısaca varlığı zaman içinde birbirine bağlayan şeydir. Dilbilgisel manasıyla ise, cümledeki veya cümleler arası sebep-sonuç ilişkilerinin yapı analizi ve bu cümlelerin çeşitli yönleriyle ele alınışıdır. Bu çalışmada Harezm Türkçesi döneminin nesir örneği olan Kısasü'l-Enbiyâ üzerinden sebepsellik şekilleri ele alınmıştır. Metinde, sebep bildirme işlevi olan öğelere ait örnekler tanıklanmış ve bu örneklerin Türkiye Türkçesine aktarımı yapılarak sebep bildirme nedenleri açıklanmıştır. Ayrıca bu öğelerin tarihsel Türk dilindeki görünümlerine ve örneklerine de yer verilmiştir. Sonuç olarak elde edilen veriler ışığında, birçok farklı sebepsellik yapısını bünyesinde barındıran Kısasü'l-Enbiyâ'da çekim edatlarıyla, bağlaçlarla, isim çekim ekleriyle, zarf-fiil ekleriyle, soru yoluyla ve diğer sözcüklerle ifade edilen sebepsellik şekillerine ulaşılmıştır.